السيد محمد حسين الطهراني

195

نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى)

مقدّس است خداوند از اوصافى كه به وى نسبت ميدهند ؛ مگر اوصافى را كه بندگان مُخلَص و پاك و پاكيزه شده خدا به او نسبت دهند » . انسان از جنّ قويتر است ؛ لهذا پيامبر جنّيان از انسان است هر كس مختصر دقّتى در اين آيات نمايد ، در مييابد كه جنّيان همدوش با انسان آفريده شده‌اند ، و در تكليف و مؤاخذه و اختيار و اراده و ثواب و عقاب و رهسپار شدن به سوى بهشت و يا فرو افتادن در دوزخ على السّويّه هستند . البتّه وجودشان از انسان ضعيفتر است ؛ همانطور كه افراد خود انسان هم در قوّت و ضعف تفاوت دارند . و چون انسان از جنّ قويتر است لهذا پيامبر جنّيان از انسان است ، و آنها از ميان خود پيغمبرى ندارند . و آيه‌اى كه ذكر شد : أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ * « آيا به سوى شما پيامبرانى از خود شما نيامدند ؟ » يعنى : از جنس مادّه و طبيعت ، در برابر فرشتگان كه موجوداتى ملكوتى هستند . بنابراين پيامبران هم ، چون از جنس بشرند ، و بشر هم با جنّيان از جنس واحد يعنى از مادّه و طبيعت‌اند ، صحيح است كه گفته شود : پيامبران از جنس جنّيان ميباشند . حضرت علّامه طباطبائى قدَّس اللهُ نفسَه الزّكيّة فرمودند : اتّفاقاً در اين باره از خود جنّيان هم سؤال شده كه : آيا پيغمبر شما از جنس خود شماست ؟ ! در پاسخ گفته‌اند : پيامبران ما انسانند و اينك ما به رسالت حضرت ختمى مرتبت ايمان آورده‌ايم ، و او را آخرين پيامبر ميدانيم . با وجود اين مطالب ، و اين آيات واضحات ، آيا مُضحك نيست كه كسى بگويد : جنّ در قرآن به معناى ميكرب است ، يا بعضى از انواع آن ، ميكربها هستند ؛ چون ميكرب موجود زنده و ريز و ذرّه‌بينى است كه از ديدگان مخفى است ؟ ! آيا ميكربها را خدا محشور ميفرمايد و مورد عذاب و مؤاخذه قرار ميگيرند ؟ آيا آنها هستند كه با انسانها و در رديف آنها در جهنّم ريخته ميشوند ؟ آيا ميكربها هستند كه در مكّه به حضور رسول الله رسيده و ايمان